منشور حفاظت از شهرها و مناطق شهری تاریخی (1987)

مقدمه و تعاریف

1. همه جوامع بشری، چه آن ها که در طول زمان و به تدریج گسترش یافت هاند و چه آ نهایی که یکباره و در نتیجه تصمیم قبلی پدید آمد هاند، نمودی از تنوع جوامع در سراسر تاریخ هستند.
2. این منشور مربوط به مناطق شهری تاریخی بزرگ و کوچک شامل شهرها، شهرستان ها و مراکز یا محله های تاریخی به اضافه محیط طبیعی و یا ساخته دست بشر آ نهاست. این مناطق گذشته از نقشی که به عنوان مدارک تاریخی دارند، حاوی ارزش های فرهنگ های شهری سنتی نیز هستند. امروزه بسیاری از این مناطق به واسطه توسعه شهری که در نتیجه صنعتی شدن در همه جوامع صورت می گیرد، مورد تهدید قرار گرفته، از لحاظ فیزیکی تنزل یافته و مورد بی اعتنایی قرار گرفته اند، آسیب دیده یا حتی تخریب م یشوند.
۳. شورای بی نالمللی بناها و اماکن )ایکوموس( برای مقابله با این وضعیت تأسف بار که غالبا ضررهای جبرا نناپذیر فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی در پی دارد، تنظیم یک منشور به نام «منشور ونیز » خوانده بی نالمللی حفاظت و مرمت بناها و اماکن )این منشور معمول م یشود( را ضروری م یداند. در این متن جدید، اصول، اهداف، و رو شهای لازم برای حفاظت شهرها و مناطق شهری تاریخی، تعریف م یشود. این منشور همچنین خواستار افزایش هماهنگی میان زندگی خصوصی و اجتماعی در این مناطق و نیز ترغیب محافظت از آن دسته اموال فرهنگی، هر چند کوچک از نظر مقیاس، است که حافظه نوع بشر را م یسازد.
۴. همانگونه که در توصی هنامه حراست و نقش معاصر مناطق تاریخی )ورشو نایروبی، 1976 ( و نیز در سایر اسناد گوناگون بی نالمللی بیان شده است، درک متداول از معنای حفاظت از شهر و مناطق شهری تاریخی، عبارت است از: اتخاذ گا مهای لازم برای حمایت، حفاظت و مرمت این دسته از شهرها و مناطق و همچنین توسعه و انطباق هماهنگ آن ها با زندگی معاصر.

اصول و اهداف

1. برای داشتن بیشترین تاثیر، حفاظت از شهرهای تاریخی و هر آبادی تاریخی دیگر باید بخشی ناگسستنی از سیاس تهای منسجم توسعه اقتصادی و اجتماعی و نیز برنام هریزی شهری و منطق های در همه سطوح باشد.
2. خصوصیاتی که باید حفظ شوند، ویژگی تاریخی بودن شهر یا منطقه شهری و همه عناصر مادی و معنوی که این ویژگی را متجلی م یسازد در بر م یگیرند، به خصوص:
الف( الگوهای شهری که با معابر و خیابان ها مشخص م یشود؛
ب( ارتباطات بین ساختما نها و فضاهای سبز و باز؛
ج( شکل ظاهری، داخلی و خارجی، ساختمان ها که با مقیاس،
اندازه، سبک، مصالح ساختمانی، رنگ و تزئینات مشخص
می شود؛
د( ارتباط میان شهر یا منطقه شهری و محیط اطراف آن، هم
محیط طبیعی و هم محیط ساخته دست بشر؛ و
ه( کار ویژ ههای گوناگونی که شهر یا منطقه شهری در طول
زمان به دست آورده است.
هرگونه تهدید این شرایط و خصوصیات اصالت شهر یا منطقه شهری تاریخی را به مخاطره خواهد انداخت.
۳. مشارکت و مداخله ساکنین، برای موفقیت برنامه حفاظت ضرور داشته و باید تشویق شود. حفاظت شهرها و مناطق شهری تاریخی پیش از هر چیز به ساکنین آن ها مربوط است.
۴. حفاظت در یک شهر یا منطقه شهری تاریخی، مستلزم دوراندیشی، یک رهیافت سیستماتیک و انضباط عمل است. ضروری است از سختگیری و عدم انعطاف پرهیز کرد چرا که موارد فردی م یتواند، مشکلت خاصی در پی داشته باشد.

روش ها و ابزارها

۵. قبل از برنامه‌ریزی برای حفاظت، انجام یک سری مطالعات با استفاده از علوم متفاوت، ضرورت دارد.
در تدوین برنام ههای حفاظت، همه عوامل مرتبط، شامل باستا نشناسی، تاریخ، معماری، قواعد فنی، جامع هشناسی و اقتصاد را باید مدنظر قرار داد.
لازم است اهداف اصولی برنامه حفاظت، همچنین اقدامات حقوقی، اداری و مالی لازم برای دستیابی به این اهداف، به روشنی مشخص شود.
هدف از برنامه حفاظت باید تضمین یک رابطه هماهنگ میان مناطق شهری تاریخی و شهری به عنوان یک کلیت باشد. -م یباید در برنامه حفاظت مشخص کرد که کدام یک از ساختما نها باید محافظت شوند و کدام تحت شرایط معین و کدام تحت شرایط کاما استثنایی قابل محافظت هستند. قبل از هر گونه مداخله و شروع به کار، باید همه شرایط موجود را مستند کرد. برنامه حفاظت باید از سوی ساکنین منطقه تاریخی مورد حمایت قرار گیرد.
۶. تا تصویب برنامه حفاظت، هرگونه اقدام حفاظتی اضطراری باید مطابق با اصول و اهداف این منشور و منشور ونیز انجام شود.
۷. نگهداری مستمر برای حفاظت موثر شهر یا منطقه شهری تاریخی، اهمیت به سزایی دارد.
8 . کار ویژه‌ها و فعالیت‌های جدید باید با ویژگی شهر یا منطقه شهری تاریخی سازگار باشد. جرح و تعدیل این مناطق با زندگی معاصر، مستلزم انجام دقیق اصلاحات در تسهیلات خدمات عمومی است.
۹. اصلاح سکونت باید یکی از اهداف اساسی حفاظت باشد.
10 . هنگامی که لزوم احداث ساختما نهای جدید یا جرح و تعدیل ساختما نهای موجود احساس شد، رعایت شبکه معابر موجود، به خصوص با توجه به مقیاس و اندازه، ضرورت دارد. نباید از خلق عناصر جدید هماهنگ با محیط بازماند، چرا که این قسمت‌ها می توانند به غنای منطقه کمک نمایند.
11 . اطاع از گدشته یک شهر تاریخی یا منطقه شهری باید توسط پیگردی‌های باستان‌شناختی و محافظت درخور یافته‌های باستان‌شناختی بسط داد.
12 . عبور و مرور وسایط نقلیه داخل یک شهر یا منطقه شهری تاریخی م یباید کنترل شود و برای احداث توقفگاه‌ها به نحوی که به بافت تاریخی یا محیط آن آسیب نرسانند، برنامه‌ریزی شود.
۱۳. در صورت لزوم، پیش بینی احداث بزرگرا ههای عمده در برنامه‌ریزی شهری یا منطقه‌ای، طراحی این بزرگراه‌ها به گونه‌ای باشد که با عبور از میان شهر یا منطقه شهری تاریخی در آن‌ها شکاف ایجاد نکنند، بلکه دسترسی به آن‌ها را آسان سازند.
14 . شهرهای تاریخی باید در برابر سوانح طبیعی و بلایای چون آلودگی هوا و زلزله حمایت شوند تا بدین ترتیب حراست از میراث و تأمین جانی و رفاه ساکنین میسر شود. سانحه طبیعی، هر چه باشد، اقدامات پیشگیرانه و مرمتی پس از وقوع سانحه باید منطبق با ویژگی به خصوص اموال مربوطه باشد.
15 . یک برنامه اطاع رسانی عمومی، به منظور جلب مشارکت و مداخله ساکنین، باید تنظیم شود و در این راه باید ابتدا از کودکان در سنین مدرسه آغاز کرد. فعالیت انجم نهای مردمی برای حمایت از میراث نیز باید ترغیب شده و اقدامات مالی در راستای حفاظت و مرمت انجام شود.
16 . تدارک آموزش تخصصی برای همه صاحبان مشاغل مرتبط با حفاظت، ضرورت دارد.