منشور بینالمللی حفاظت و مرمت آثار و محوطهها (منشور ونیز ۱۹۶۴) زمان مطالعه شما: 0 دقیقه 3 بازدید آثار تاریخی، آکنده از پیام معنوی گذشته، در زندگی امروز، شواهد زندهای از سنن دیرین نسلها مردم پدیدآورندهشان هستند. مردم امروز بیش از پیش آگاه به ارزشهای وحدت جامعه بشری میشوند و آثار کهن را به مثابه میراث همگانی به شمار میآورند. مسئولیت همگانی در پاسداری از این آثار برای نسلهای آینده مورد پذیرش است و وظیفه ماست که این ودیعهها را در کمال غنا و اصالت به ایشان بسپاریم. در این راستا، ضرورت دارد اصول راهبردی محافظت و مرمت بناهای کهن، بر پایهای بینالمللی وضع شده، مورد پذیرش همگان قرار گیرد و هر کشوری مسئولیت اجرای آن را در چهارچوب سنن و فرهنگ خود بر عهده گیرد. با مشخص شدن این اصول اساسی، برای نخستین بار منشور 1931 آتن به سوی پیشبرد یک جنبش بینالمللی وسیع، سهم مؤثری را ایفا کرد که در اسناد ملی، در کار ایکوم و یونسکو و تأسیس «مرکز مطالعه محافظت و مرمت اموال فرهنگی» شکل واقعی به خود گرفت. فزونی گرفتن آگاهی عمومی و مطالعات نقدگرایانه منجر به تأثیرگذاری روی مسائلی گردیده که مستمراً پیچیدهتر و متنوع شده است، اینک زمان آن فرا رسیده است که در منشور بازنگری گردیده، مطالعهای جامع از اصول به عمل آورده، اهداف آن را در سندی جدید گسترش داد. بر این اساس، دومین کنگره معماران و فنآوران آثار تاریخی، که از ۲۵ تا ۳۱ مه 1964 (۴ تا ۱۰ خرداد ماه ۱۳۴۳) تشکیل گردید، متن زیر را به تصویب رساند. تعاریف ماده ۱. مفهوم یک اثر تاریخی نه تنها شامل ساخت ههای معمارانه منفرد می گردد، بلکه محیط شهری یا روستایی که در آن شواهد گویایی از تمدن خاص، تحول یا حادثه تاریخی مهمی یافت م یشود را نیز در بر م یگیرد. این مفهوم کارهای بزرگ هنری و کارهای کوچک گذشته که با گذر زمان اهمیت و اعتبار فرهنگی کسب کرده اند را نیز شامل م یشود. ماده ۲. حفاظت و مرمت آثار باید از تمام علوم و فنونی که م یتوانند در مطالعه و پاسداری میراث معمارانه موثر باشند، یاری جوید. ماده ۳. منظور از حفاظت و مرمت آثار، پاسداری از آ نها به عنوان آثاری هنری و نیز شواهد تاریخی است. حفاظت ماده 4. حفاظت آثار مستلزم نگهداری آ نها براساس یک برنامه مستمر نظا ممند است. ماده ۵. حفاظت آثار همیشه با استفاده از آن ها برای برخی از مقاصد مفید اجتماعی تسهیل م یگردد. از این رو چنین استفادهای مطلوب است، ولی نباید طرح یا تزئینات بنا را تغییر دهد. تنها در چنین محدود ههایی است که آن اصلاحاتی که تغییر کاربری ایجاب م یکند مجاز دانسته شده و م یتواند پی شبینی گردد. ماده 6. حفاظت از یک اثر متضمن محافظت از شرایط محیطی در مقیاس آن است. هر جا که محیط سنتی وجود دارد باید نگه داشته شود. هیچ ساختمان جدید، تخریب یا اصلاحاتی که در روابط حجم و رنگ تغییر پدید م یآورد، نباید اجازه داده شود. ماده ۷. اثر از تاریخی که خود شاهد آن است و از محیطی که در آن قرار دارد، جدای یپذیر نیست. انتقال همه و یا بخشی از یک اثر مجاز نیست مگر آنکه ضرورت های پاس داشت آن ایجاب کند و یا یک دلیل فوق العاده مهم یا بی نالمللی این اقدام را توجیه کند. ماده ۸. عناصر حجاری، نقاشی، یا تزئیناتی که بخش لایتجزا یک اثر را تشکیل م یدهند، تنها زمانی می توانند از آن جدا گردند که این اقدام تنها راه تأمین محافظت از آ نها باشد. مرمت ماده ۹. فرآیند مرمت عملیاتی بسیار تخصصی است. هدف آن محافظت و آشکار ساختن ارزش زیباشناختی و تاریخی اثر بر پایه احترام به مصالح اصلی و اسناد اصیل است. مرمت باید در نقطه ای متوقف گردد که حدس و گمان آغاز م یشود و در این مورد، هر اقدام گریزناپذیری که صورت م یگیرد باید از ترکیب معمارانه اصلی متمایز بوده، مهر زمان را بر خود داشته باشد. در هر صورت، مرمت همیشه باید به دنبال مطالعات باستا نشناسانه و تاریخی بنا صورت گیرد. ماده ۱۰. جایی که فنون سنتی پاسخگو نباشد، استحکام بخشی یک اثر می تواند از طریق به کارگیری هر گونه ف نآوری امروزین برای امر حفاظت صورت گیرد، مشروط بر اینکه کارآیی آن از طرق علمی و تجربی به اثبات رسیده باشد. ماده ۱۱. سهم معتبر هر دوره تاریخی در ساخت و ساز یک اثر باید محترم شمرده شود، زیرا در امر مرمت وحدت سبک هدف نیست. زمانی که بنایی الحاقاتی از دور ههای مختلف داشته باشد، آشکار ساختن وضعیت لایه زیرین تنها تحت شرایط استثنائی توجیه پذیر است و آن زمانی است که بخش حذف شده از اهمیت کمی برخوردار باشد و آن مطلبی که آشکار م یگردد از ارزش بالای تاریخی، باستا نشناختی، یا زیبای یشناختی برخوردار بوده، وضعیت محافظتی آن در حد خوبی باشد که عمل را توجیه کند. ارزشیابی اهمیت عناصر مورد نظر و تصمیم درباره آنچه که ممکن است تخریب گردد، نمی تواند به تنهایی در اختیار فرد مسئول کار مرمت باشد. ماده ۱۲. جایگزینی بخ شهای از بین رفته باید به نحو هماهنگ با کل اثر ترکیب گردد، ولی در عین حال باید از مصالح اصلی متمایز دیده شود تا عمل مرمت گواه و مدرک هنری یا تاریخی را مخدوش نکند. ماده ۱۳. الحاقات مجاز نیست مگر تا آنجا که بخش های جالب بنا، محیط سنتی آن، موازنه ترکیب و رابطه اش را با اطرافش دچار خلل نکند. محوطههای تار یخی ماده ۱۴. محوط ههای تاریخی، به منظور پاسداری از آثار و تمامیت آن ها و اطمینان از این امر که به شیوه ای شایسته عرضه و خوانا م یشوند، می بایست مورد توجه خاص قرار گیرند. کار حفاظت و مرمتی که در این گونه اماکن به اجرا در م یآید باید ملهم از اصولی باشد که در مواد فوق اعلم شد. کاوش ها ماده ۱۵. کاوشها میبایست در انطباق با معیارهای علمی و اصول مشخص شد بینالمللی مصوب 1956 یونسکو در ارتباط با کاو شهای باستان شناسی به مرحله اجرا در آید. ویران هها باید نگهداری شود و اقدامات لازم برای حفاظت و صیانت از بازماند ههای معمارانه و اشیای مکشوفه به کار رود. عاوه برآن، باید از تمام وسایل ممکن برای آسان کردن درک اثر و آشکار کردن آن بدون مخدوش نمودن مفهوم و معنای آن استفاده شود. هرگونه بازسازی از پیش باید کنار گذاره شود. تنها عمل آناستیلوسیس مجاز است، یعنی برپاساختن و سرهم کردن قطعات موجود و از هم جدا شده یک اثر. مصالحی که برای یک پارچه کردن اثر به کار گرفته م یشود، باید همیشه قابل تشخیص باشد و تا آنجا باید به کار رود که حفاظت یک اثر را تامین کرده، تثبیت شکل آن را ممکن سازد. انتشارات ماده ۱۶. در تمام کارهای محافظت، مرمت یا کاوش، م یباید مستندسازی دقیقی به شکل گزار شهای تحلیلی و نقدگرایانه، همراه با ترسی مها و عکس ها فراهم آید. هر مرحله از کار خواناسازی، استحکام بخشی، ترتیب مجدد و یکپارچه کردن و نیز ویژگ یهای شکلی و تکنیکی که در جریان کار شناخته م یشود، باید در گزارش آورده شود. این ثبت و ضبط باید در آرشیوهای یک موسسه عمومی قرارداده شود تا در دسترس اهل تحقیق قرار گیرد. توصیه م یشود که گزارش چاپ و منتشر گردد.
