اصول گزارش‌نویسی صحیح و ریشه‌های خطا در تأمین دلیل

1 .مقدمه

در این فصل قصد داریم با شناسایی ریشه های خطا و آسیب شناسی گزارش تأمین دلیل، راه‌های پیش‌گیری از آسیب در تأمین دلیل را شناسایی کرده و اصول و قواعد مترتب بر گزارش نویسی را یادآوری کنیم . همین‌طور با شناسایی عوامل خطا در کنار اصول حرفه‌ای کار کارشناسی ، راهکارهایی را ارائه نماییم تا شاید مسیر تازه‌ای پیش پای همکاران محترم نهاده باشیم.

2 .اصول کلیدی در نگارش گزارش تأمین دلیل استاندارد

در نگارش گزارش تأمین دلیل رعایت دو نکته به نظر بسیار مهم است .اول رعایت
فرم و قالب شکلی و دوم رعایت فرم و قالب محتوایی.
الف . فرم و قالب شکلی :
برای اینکه گزارش تأمین دلیل از نظر شکلی و محتوایی معتبر و قابل استناد باشد، باید ساختار مشخصی
داشته باشد. در ادامه قالب استاندارد یک گزارش تأمین دلیل ارائه میشود:
➢ سربرگ
سربرگ در قسمت باالی گزارش قرار دارد و شامل نام و نام خانوادگی کارشناس و رشته تخصصی
کارشناس در سمت راست و لوگوی مرکز کارشناسان در میانه و شماره دبیرخانه یا کد رهگیری و تاریخ
ارسال گزارش در قسمت چپ می باشد .به عنوان مثال دو نمونه سربرگ جهت آشنایی به صورت زیر
طراحی شده است .

ویا نمونه دیگر به صورت زیر است .

در صورت ارسال گزارش به صورت الکترونیکی از طریق سامانه عدل ایران ، سربرگ توسط نرم افزار
سیستم طراحی و ارائ ه می گردد و به صورت زیر خواهد بود

در ادامه با توجه به اینکه نرم افزار سامانه عدل ایران ؛ تغییری در قالب و شکل مطالب گزارش نمی دهد
از نظر ظاهری گزارشات دستی و الکترونیکی می توانند مشابه یکدیگر باشند .نظر به اینکه در گذشته
قالب گزارشات کارشناسان متفاوت بوده است ؛ نیاز به رویه واحد در قالب گزارش کارشناسی به شدت
افزایش یافته و بنابراین ؛ قالب طراحی شده زیر جهت استفاده در گزارشات پیشنهاد شده است .
➢ توضیحات اولیه
توضیحات اولیه درباره موضوع پرونده یا کار کارشناسی و پرونده شامل موارد زیر :
• مشخصات پرونده شامل: شماره پرونده نام خواهان، نام خوانده تاریخ قرار صادر شده از مرجع
قضایی و شماره بایگانی
• در موارد غیر دادگاهی، نام و مشخصات شخص یا اشخاص حقیقی یا حقوقی ارجاع دهنده
کارشناسی و تاریخ ارجاع و مسیر قانونی ارجاع امر برای کارشناسی
➢ موضوع کارشناسی
متن قرار صادره از مرجع قضایی، یا موضوع ارجاع شده و سؤال مشخصی که به کارشناس ارائه شده.
➢ مشخصات فنی موضوع کارشناسی
• مشخصات فنی و نکات مهم و تعیین کننده و تاثیر گذار در خصوص ویژگی های موضوع گزارش
به نحوی که تصویر کامل و روشنی از سؤال یا قرار کارشناسی ارائه دهد. این توضیحات باید شرح
مبسوطی از مشخصات فنی و ویژگی های اصلی و محوری موضوع کارشناسی، نقاط ضعف یا ایراد و
همچنین مشخصات ”دارایی های نامشهود“ و امتیازات و مشخصات منحصر به فرد آن را ارائه دهد.
• عکس های الزم برای به تصویر کشاندن مشخصات ظاهری و محل استقرار و اسناد یا دارایی
های منقول موضوع کارشناسی حسب مورد.
➢ مشخصات قانونی و حقوقی دارایی های موضوع کارشناسی
• نام و مشخصات مالک یا مالکان دارایی ها
• نام و مشخصات بهره برداران یا ذینفعان. )چنانچه “ بهره بردار “ و “ مالک “ یک شخصیت واحد
نباشند، رابطه قانونی و حقوقی میان مالک و بهره بردار و وضعیت بهره برداری توضیح داده شود( .
• وضعیت سند مالکیت مربوط به دارایی ها، تاریخ و شماره سند مالکیت و مواردی از قبیل: وجود
سند قطعی، سند توثیق شده، سند بازداشتی، موقوفه، سابقه مصادره، وجود انواع حقوقی صلح
عمری، بال معارض بودن یا وجود معارض، ادعای نهادهای دولتی و حاکمیتی روی دارایی ها، و مانند
این ها.
• وضعیت مجوزهای قانونی مربوط به دارایی های موضوع کارشناسی؛ مواردی از قبیل: موافقت
اصولی، مجوزهای شهرداری یا دهیاری، پروانه بهره برداری صادره یا در جریان صدور، امتیازات حقوقی
و قانونی یا محدودیت های حقوقی و قانونی مترتب به دارایی ها .
• در خصوص دارایی های منقول کلیه اسناد و مدارک مربوط به تعیین مشخصات فنی و حقوق
مالکانه آن .
تمام موارد مندرج در این بند با مالحظه اسناد و مدارک ارائه شده به کارشناس یا هیأت کارشناسی تعیین
می شود.
➢ اقدامات انجام شده توسط کارشناس یا هیأت کارشناسی
• اطالعات و اسناد و مدارک دریافت شده از مراجع ذیصالح و ذینفع و بازدیدها، و مطالعه
مستندات موجود و تجزیه و تحلیل آنها .
• اقدامات انجام شده به منظور حصول اطمینان از کفایت، صحت و اصالت اسناد و مدارک در
اختیار کارشناس یا هیأت کارشناسی
• رؤیت ”اصل“ یا “ کپی “ یا “ کپی برابر اصل“ اسناد و مدارک. در صورت رویت نکردن ”اصل“
اسناد، دالیل اصحاب دعوی یا ذینفعان برای عدم امکان ارائه آن توضیح داده شود.
• در مواردی که اصل اسناد و مدارک مورد استناد به دالیل موجهی به رؤیت کارشناس یا هیأت
کارشناسی نرسیده و اظهار نظر کارشناسی بر اساس “ کپی“ یا “ کپی برابر اصل اسناد“ یا استعالم از
مراجع قانونی انجام شود، کپی های مورد استفاده به پیوست گزارش کارشناسی ارائه شود. در ”نظریه“
هم، به صراحت، ذکر شود که گزارش کارشناسی بر اساس کپی های منظم به “ نظریه“ تدوین و تنظیم
شده است. چنانچه مغایرتی میان اصل اسناد و این کپی ها وجود داشته باشد یا به وجود آید، این
”نظریه“ قابل اتکا نخواهد بود و باید بر اساس اسناد اصیل تجدید نظر انجام شود.
• توضیح الزم در خصوص بازدید از محل یا معاینه اموال منقول یا اسناد موضوع کارشناسی
حسب مورد، جلسه های برگزار شده و مکاتبات با مطلعان و ذینفعان و تحقیقات محلی، مطالعه
سوابق امر و استعالم های به عمل آمده.
• توضیح کافی و مستند درباره محدودیت های احتمالی که در انجام کارشناسی در پیش روی
کارشناس بوده و نحوه مواجهه و حل و فصل آن محدودیت ها و تأثیر آن محدودیت ها، روی نظریه
کارشناسی.
• مبانی محاسبات، روش مورد استفاده و مورد انتخاب کارشناس برای ارائه نظریه کارشناسی.
• مفروضات پایه ای که به عنوان مبانی حاکم بر موضوع کارشناسی قبول شده و در محدوده
محاسبات کارشناسی وارد نشده است.
➢ جمع بندی و ارائه نظریه کارشناسی
محاسبه نهایی با جزئیات قابل تفکیک در مورد اجزای اصلی و تعیین کننده موضوع کارشناسی به نحوی
که پاسخ مستدل و روشن به قرار صادره مرجع قضایی یا سؤال مندرج در ابالغیه کارشناسی مربوط ارائه
شده باشد .
➢ حق الزحمه کارشناسی
محاسبه، اعالم و درخواست حق الزحمه کارشناسی طبق تعرفه مصوب رئیس قوه قضاییه
به یاد داشته باشید که :
_تمامی صفحه های گزارش کارشناسی و ضمایم آن می بایست دارای امضای اصل و ممهور به مهر
کارشناسی شود.
_تمامی صفحه های گزارش کارشناسی، اعم از روکش و ضمایم، شماره گذاری شود.
_آن دسته از اطالعات که پردازش شده و تهیه و تولید آن با کارشناس بوده، باید ضمیمه شود.
_نامه روکش گزارش باید شماره تاریخ و پیوست )دارد/ندارد اگر دارد چند صفحه( داشته باش.
_به منظور جلوگیری از سوء برداشتهای ناشی از دشواری و تفاوت قرائت متن گزارش های دست نویس
توصیه موکد میشود که گزارش ماشین نویسی شود.
_گزارش با جمله های کوتاه و گویا و روان نوشته شود از نوشتن جمله های طوالنی و مبهم و ناروشن و
دو پهلو خودداری شود .
_برای صحیح تر خواندن متن و نشان دادن روابط صحیح و منطقی اجزای جمله و فهم مقصود نویسنده
گزارش کارشناسی، یا به منظور تغییر لحن، از نشانه هایی که به آنها نشانه های سجاوندی گویند) نقطه،
ویرگول، پرانتز، کروشه، عالمت، سؤال و …( به طرز درست استفاده شود.
_ مستندسازی همراه با عکس، اندازه گیری، نقشه، ارجاع به مستندات به خصوص در مورد تامین دلیل به
لحاظ تعریف قانونی تامین دلیل بسیار مهم است .
_کارشناس یا هیأت کارشناسی، پیش از امضای گزارش، تمام مطالب را بازبینی کند و ایرادهای شکلی و
محتوایی و اشتباه های تایپی و امالیی احتمالی آن را اصالح کند.
این قالب، گزارش را به سندی معتبر، منظم و قابل استناد در مراجع قضایی تبدیل می کند.
ب . فرم وقالب محتوایی که در قسمتهای بعدی به تفصیل در مورد آن صحبت خواهیم کرد .

3 .الزامات فنی و حرفه‌ای گزارش‌نویسی

الزامات فنی در خصوص گزارشات کارشناسان رسمی دادگستری دقیقاً مواردی است
که کارشناس به سبب آن مبادرت به ادامه تحصیل در رشته خاص نموده و دانشنامه
خود را بابت تحصیل آن علوم دریافت می‌نماید و متعاقباً در پی شرکت در آزمون
کارشناسان رسمی دادگستری و اخذ نمره قبولی به سبب احراز مهارت فنی لازم به
جهت اظهار نظر خاص در موضوعات مرتبط با آن رشته کارشناسی را دریافت
مینماید. بنابراین الزامات فنی در گزارش کارشناسی ارجاع دارد به دانش فنی
کارشناس و مهارت استفاده از آن دانش فنی در نوشتن گزارش کارشناسی. گزارش
کارشناس میبایست به گونه تنظیم شود مهارت و دانش کارشناس از لحاظ فنی
در موضوع کارشناس محرز باشد و نتیجه‌گیری میبایست از نظر فنی مستدل و
مستند باشد.
در مورد الزامات حرفه‌ای، بیان این نکته بسیار مهم است که کارشناس باید دارای
سطح بالایی از اطلاعات در رابطه با قوانین حقوقی مرتبط با حوزه کارشناسی و به
کارگیری عملی این قوانین در حیطه نگارش گزارش کارشناسی باشد. این بدان
معناست که کارشناس میبایست در گزارش کارشناسی خود از اصول حرفه‌ای مرتبط
با کارشناسی عدول ننماید. کارشناسان حرفه‌ای در نگارش گزارش کارشناسی به
گونه‌ای عمل می کنند که مخاطب این گزارش با مطالعه و خواندن گزارش او ،
دریافتهای کافی و اطلاعات دارای پایه و اساس فنی و حقوقی کارشناسی را
دریافت نماید و چنان نباشد که مخاطب از مطالعه گزارش کارشناسی مطالب مورد
نظر خود را دریافت ننماید. حرفه‌ای بودن کارشناس یعنی اینکه کارشناس بداند
کدام مطالب را چگونه بیان نماید که ضمن ارسال اطلاعات کافی جهت تصمیم‌گیری
مقام ارجاع‌دهنده کارشناسی، متعاقباً درگیر تخلفات ؛جرمها و مسئولیتهای
مدنی و انتظامی نگردد و با ارائه این گزارش بر علیه خود مستندی را ارائه ننماید .
در برخی رشته‌های کارشناسی با توجه به تخصصی بودن موضوعات مطرح در
موضوع کارشناسی ؛ استفاده از زبان تخصصی متناسب با حوزه کارشناس الزامی
بوده و بنابراین کارشناس میبایست مسلط به زبان تخصصی مورد نظر خود بوده و
این موضوع از الزامات فنی مرتبط با حرفه‌ای بودن کارشناس در ارائه نظریه
کارشناسی میباشد. چنان‌چه کارشناس نتواند مطالب مورد نظر مقام ارجاع‌دهنده
قرار کارشناسی را به درستی و با زبان تخصصی مورد نیاز انتقال دهد؛ نظریه فاقد
معیارهای حرفه‌ای خواهد بود و بنابراین کارشناس در زمره کارشناسان حرفه‌ای قرار نخواهد گرفت.
از دیگر الزامات گزارش کارشناسی؛ تفکیک داده‌ها از نظر شخص کارشناس
میباشد. منظور از تفکیک داده‌ها این است که کارشناس بتواند تمیز دهد داده‌ها
را چگونه در گزارش کارشناسی جانمایی نماید. کدام اطلاعات را در کدام قسمت
گزارش کارشناسی استفاده نماید و کدام اطلاعات را در گزارش کارشناسی استفاده
ننماید .
حفظ انسجام منطقی و استدلال حقوقی در متن گزارش کارشناسی از دیگر الزامات
حرفه‌ای بودن کارشناس و گزارش ایشان است. در گزارش کارشناسی جملات باید
به گونه‌ای انتخاب شوند که مخاطب نتیجه و مقصد گزارش کارشناسی را تشخیص
داده و مسیر واضحی را از ابتدا تا انتهای گزارش که در قسمت نظریه کارشناسی
خاتمه مییابد را طی نموده و در این مسیر دچار گسست و شکستگی نشود . منظور
از مسیر واضح این است که جملات متناوب و نشان دهنده پیشرفت در مسیر نتیجه
باشند . ذهن مخاطب پس از مطالعه چند جمله به یکباره درگیر مسائل دیگری نشود
چنانچه رشته افکار او پاره شده و متوجه نشود که به کدام سمت حرکت میکند.
حرفه‌ای بودن گزارش به این معناست که خواننده گزارش پس از مطالعه ؛ بتواند
موضوع گزارش ؛ ذینفعان در گزارش و نتیجه کار را پس از مطالعه گزارش به خوبی
درک نماید و اصطلاحاً درک مطلب گزارش کارشناسی بسیار آسان باشد.

4 .ریشه‌های اصلی بروز خطا در گزارش‌های کارشناسی تأمین دلیل

از مهمترین ریشه های اصلی نقص و خطا در گزارشات تامین دلیل نا آشنایی با ماهیت تامین دلیل می باشد . کارشناسانی که
اهمیت گزارش تامین دلیل را درک نکرده اند به سادگی درگیر مشکالت و مسائل ناشی از تخلفات و مسئ ولیتهای مدنی و کیفری
می شوند زیرا بر خالف سادگی ظاهری ؛ گزارش تامین دلیل در واقع روش شخصی ثبت وقایع کارشناس را آشکار می سازد و
چنانچه به هر دلیلی ؛ صورت برداری از وضعیت موجود به درستی انجام نشده باشد،می تواند مشمول ماده 534 قانون
مجازات اسالمی گردد.متن ماده این چنین است ”
هر یک از کارکنان ادارات دولتی و مراجع قضایی و مامورین به خدمات عمومی که در تحریر نوشته ها و
قراردادهای راجع به وظایفشان مرتکب جعل و تزویر شوند اعم از این که موضوع یا مضمون آن را تغییر
دهند یا گفته و نوشته یکی از مقامات رسمی، مهر یا تقریرات یکی از طرفین را تحریف کنند یا امر با طلی
را صحیح یا صحیحی را باطل یا چیزی را که بدان اقرار نشده است اقرار شده جلوه دهند عالوه بر مجازات
های اداری و جبران خسارت وارده به حبس از یک تا پنج سال یا ۰۰۰,۰۰۰,165 تا ۰۰۰,۰۰۰,825 ریال
جزای نقدی محکوم خواهند شد. “.
درماده فوق می فرماید هر یک از مامورین به خدمات عمومی )کارشناسان رسمی دادگستری ( امر باطلی
را صحیح جلوه دهند ؛ مشمول مجازات های مصرح در این ماده خواهند شد.
از دیگر موارد عوامل نقص و خطا در گزارش تأمین دلیل عجله کارشناس و معاینه
غیر اصولی و یا کم تجربگی کارشناس در زاویه دید تأمین دلیل میباشد. بسیار
دیده‌ایم که در بعضی موارد گزارشات به لحظات آخر وقت تعیین شده سپرده
میشود. کارشناس محترم کارهای دیگری دارد و نمیتواند به‌صورت کامل موارد نظر
را ثبت نماید و پس از صدور ؛ گزارش ایشان دارای آسیب‌ها و خطاهای بسیاری است
که میتواند گریبان کارشناس را بگیرد .
فشار بیرونی یا ذهنیت پیش داوری نسبت به یکی از طرفین از دیگر موارد در بروز خطا و نقص در تأمین
دلیل می باشد .
منظور از فشار بیرونی، عوامل خارجی است که بر فرد یا نهاد تصمیم گیرنده تأثیر میگذارد و باعث
میشود او نتواند به صورت عادالنه و مستقل دلیل یا استدالل صحیح ارائه دهد.فشار سیاسی یا
اجتماعی :مثال در یک پرونده قضایی، ممکن است رسانهها یا گروههای قدرت بر کارشناس فشار بیاورند تا
گزارش خاصی صادر شود.فشار اقتصادی :مثال یک کارشناس ممکن است تحت تأثیر اسپانسر مالی
تحقیق، نتایج را تحریف کند .فشار عاطفی :مانند زمانی که فرد به دلیل ترس از طرد شدن توسط
اطرافیان، از بیان حقیقت خودداری می کند.فشار بیرونی می تواند باعث تحریف حقایق، سانسور اطالعات
یا ارائه دالیل نادرست و در نهایت به خطا شود.
پیشداوری یعنی قضاوت از پیش شکل گرفته درباره یک فرد، گروه یا موضوع، بدون بررسی منصفانه
شواهد. این سوگیری ذهنی می تواند آگاهانه یا ناخودآگاه باشد.انواع پیش داوری مؤثر در نقص
دلیلآوری شامل سوگیری تأیید :(Bias Confirmation(تمایل به پذیرش فقط اطالعاتی که با باورهای
قبلی فرد سازگار است.سوگیری شناختی :(Bias Cognitive (مانند کلیشه سازی )مثال فرض کردن اینکه
یک شخص خاص همیشه مقصر است( .پیش داوری شخصی :مثال یک کارشناس به دلیل دشمنی
شخصی با یکی از طرفین، ناخواسته علیه او گزارش دهد .نتیجه اینکه پیش داوری باعث می شود
فرد نسبت به یکی از طرفین ناجوانمردانه رفتار کند و در نتیجه، صورت برداری ناقص یا اشتباه انجام دهد
.
مورد دیگری که وجود دارد ؛ نبود چک‌لیست یا الگو در ذهن کارشناس می باشد. به
نظر میرسد به جهت انجام صحیح کار ؛ ابتدا کارشناس می بایست گزاره یا گزاره‌هایی
که به عنوان قرار کارشناسی تأمین دلیل برای ایشان نوشته شده است را تفسیر
نماید و بایدها و نبایدها و موارد موجود در قرار را برای خود به صورت چک‌لیست
استخراج نموده تا دقیقاً مسیر حرکت را برای خود مشخص نماید. با انجام این کار
ذهن کارشناس برای جواب‌دهی به سؤالات طرفین حین بازدید کاملاً آماده می
باشد و طرفین نمی توانند ذهن کارشناس را در سمت و سوی مورد نظر خود هدایت
نمایند. از دیگر محاسن وجود چک‌لیست صرفه‌جویی در زمان انجام کار و پرهیز از
انجام اضافه‌کاری می باشد. وجود چک‌لیست و ذهن آماده کارشناس باعث می
شود ؛ تمرکز بر موضوع بسیار بالا رفته و پیشاپیش جلوی بسیاری از اشتباهات
گرفته شود.

5 .راهکارهای پیش‌گیرانه برای بهبود کیفیت گزارش‌ها

همان‌طور که در بند قبل گفته شد؛ داشتن چک‌لیست شخصی یا صنفی برای
نگارش گزارش مهمترین راهکار پیشنهادی برای جلوگیری از بروز اشتباه و بهبود
کیفیت گزارش تأمین دلیل و سایر گزارشات کارشناسی می‌باشد.
استفاده از چک‌لیست (Checklist (در نگارش گزارش‌های کارشناسی، چه به صورت شخصی )طراحی
شده توسط فرد( و چه صنفی (استاندارد شده توسط نهادهای تخصصی(، تأثیرات قابل توجهی بر دقت،
جامعیت، و قابلیت اعتماد گزارش دارد. در ادامه، این تأثیرات را در چند بخش بررسی می کنیم:
الف .افزایش دقت و کاهش خطاهای انسانی
مشکل:
نگارش گزارش های کارشناسی معمولاً پیچیده است و ممکن است جزئیات مهم فراموش
شوند یا اشتباهات فنی رخ دهند.
تأثیر چک لیست:
یادآوری گام های ضروری )مثال بررسی صحت دادهها، ارجاعات قانونی، یا محاسبات فنی( .
کاهش اشتباهات سهوی مانند حذف بخش های کلیدی گزارش .
پرهیز از تناقض گویی در متن .
مثال :در یک گزارش تامین دلیل ساختمان، چک لیست اطمینان می دهد که مواردی مثل “بررسی
مقاومت مصالح” یا “مطابقت با استانداردهای ایمنی” فراموش نشوند.
ب .استانداردسازی و یکپارچگی گزارش ها
مشکل:
اگر کارشناس در هر گزارش به صورت خاصی گزارش نماید ؛ وقت بسیار زیادی از او گرفته می شد و
چنانچه گزارشات با موضوع یکسان و با اشکال ظاهری و انواع متفاوت به مقام درخواست کننده گزارش
یکسان ارایه شود ؛ اعتبار حرفه ای کارشناس دچار خدشه می شود .
تأثیر چک لیست صنفی:
ایجاد ساختار یکسان برای تمام گزارش های یک حوزه )مثال تأمین دلیل(.
سهولت در ارزیابی گزارشها توسط مراجع ناظر )دادگاه ها، سازمان های استاندارد( .
افزایش اعتبار حرفه ای گزارش نزد مخاطبان.
مثال :در گزارش های پزشکی قانونی، چک لیست صنفی تضمین میکند که تمام جنبه های جسمی و روانی
بیمار به صورت استاندارد بررسی شده است.
پ .صرفه جویی در زمان و افزایش بهره وری
مشکل:
نگارش گزارش بدون چارچوب مشخص، زمان بر و پر از بازنویسی های مکرر است .
تأثیر چک لیست:
هدایت سیستماتیک فرآیند نگارش و جلوگیری از سردرگمی .
کاهش نیاز به بازبینی های مکرر، چون تمام بخش ها از قبل برنامه ریزی شده اند.
تسریع در آموزش کارشناسان جدید، زیرا ساختار گزارش از پیش تعیین شده است .
مثال :یک حسابرس مالی با استفاده از چک لیست، سریعتر میتواند گزارش خود را تکمیل کند و از
بررسی های اضافی جلوگیری می شود.
ت .بهبود شفافیت و پاسخگویی
مشکل:
گزارش های مبهم یا ناقص، موجب اختالف نظر یا تردید در تصمیم گیری می شوند.
تأثیر چک لیست:
مستندسازی دقیق فرآیند )چه کاری انجام شد؟ چگونه؟ چرا؟ (.
امکان ردیابی خطاها در صورت بروز مشکل .
کاهش اتهامات جانبی (مثال اینکه کارشناس عمدا بخشی از گزارش را حذف کرده است.)
مثال :در پرونده های قضایی، چک لیست ثابت میکند که کارشناس تمام جوانب را بررسی کرده و گزارش
او قابل اعتماد است .
ث. انعطاف پذیری و بهبود مستمر
مشکل:
گزارش های سنتی ممکن است با تغییر قوانین یا پیشرفت های علمی به روز نشوند.
تأثیر چک لیست پویا:
امکان اصالح و به روزرسانی چک لیست بر اساس باز خوردها.
افزودن معیارهای جدید در صورت لزوم )مثال افزودن “مالحظات زیست محیطی” به گزارش های
مهندسی(.
یادگیری از اشتباهات گذشته و جلوگیری از تکرار آنها.
مثال :در صنعت هواپیمایی، چک لیستهای پرواز که نوعی تامین دلیل می باشند ،پس از هر حادثه،
بازبینی و بهبود می یابند تا از خطاهای آینده جلوگیری شود.
جمعبندی: چرا چک لیست برای گزارش کارشناسی ضروری است؟
تأثیر بر کیفیت گزارش مزیت
گزارش دقیق تر و معتبرتر کاهش خطاها
قابلیت مقایسه و ارزیابی بهتر استانداردسازی
افزایش کارایی و بهره وری صرفه جویی زمانی
کاهش ابهامات و اختالف نظرها شفافیت بیشتر
انطباق با آخرین استانداردها بهبود مستمر
نتیجه گیری نهایی
استفاده از چک لیست )چه شخصی، چه صنفی(نه تنها کیفیت گزارشهای کارشناسی را افزایش می دهد،
بلکه از نظر حقوقی، حرفه ای و زمانی نیز بهینهسازی می کند .این ابزار ساده ولی قدرتمند، تفاوت بین یک
گزارش حرفه ای و قابل استناد را با یک گزارش شخصی و پر از نقص مشخص می کند.
✓ بازبینی و مرور دقیق قبل از تحویل
✅ مشاوره با همکاران ارشد یا باتجربه در موارد خاص
✅ حضور در دوره‌های بازآموزی و مهارت‌افزایی

6. دستورالعمل تهیه و تدوین گزارش و نظریه کارشناسی

در سال های اخیر برخی گزارش ها و نظریه های ارائه شده توسط کارشناسان رسمی دادگستری، به دلیل
وجود اختالفات فاحش میان مفاد گزارش های کارشناسی در آمر واحد، مورد ایراد و انتقاد قرار گرفته و به
اعتبار کارشناسان کانون ها لطمه وارد کرده است. در یک کالم، دو یا چند کارشناس یا هیأت کارشناسی،
در امری واحد، نظریه ای ابراز میکنند که با یکدیگر بسیار متفاوت هستند! شورای عالی کارشناسان و
هیئت مدیره هر یک از کانون های استان ها و اعضای کمیسیون های ماده 48 آیین نامه اجرایی قانون
مکلف هستند تدابیری جدی بیندیشند تا این مشکل به سرعت برطرف شود .
منشاء اختالفات فاحش در گزارش ها ناشی از یکی از دو عامل زیر است :
• کارشناسان، در برخی مواردف بدون دقت الزم و بدون در نظر گرفتن جزئیات و اطالعات کامل مربوط به
داراییها و موضوعات کارشناسی گزارش خود را تدوین می کنند.
• موارد نادری از گزارش های کارشناسی دیده شده که خارج از حدود صالحیت و دانش کارشناس، و/ یا
برخالف اصول ارزشی در قاموس کارشناسی، تهیه تنظیم و ارائه شده اند .